Spomenik prirode „Đavolja Varoš“


KONTAKT

Adresa: Kosovska 38, 18430 Kuršumlija,    Srbija

Telefon: +381 (0)27 381 344    +381 (0)63 481 018

Web:https://www.djavoljavaros.com/

E-mail: info@djavoljavaros.com

vodic@djavoljavaros.com

Radno vreme:

08:30 - 17:00 (svakog dana, vikendom i praznicima)

Lokalitet zatvoren za posete u periodu od 01.11. do 01.03.

Spomenik prirode „Đavolja Varoš“ nalazi se na jugu Srbije, 27 km jugoistočno od Kuršumlije, a 89 km jugozapadno od Niša. Od Beograda je udaljen 288 km. Ovaj prirodni spomenik čine dva, u svetu retka, prirodna fenomena: zemljane figure, kao specifični oblici reljefa koji u prostoru deluju vrlo atraktivno, i dva izvora jako kisele vode sa visokom mineralizacijom.

Ova dva u svetu retka prirodna fenomena posmatrana zajedno „Đavolju Varoš“ čine pravim svetskim čudom prirode. Atraktivnost dva neviđena čuda prirode dopunjuju okolni prirodni ambijent koji oko zemljanih figura deluje surovo, skoro mistično, a u širem okruženju živopisno i pitomo, kao i ostaci naselja, stare crkve, groblja i nekoliko zanimljivih rudarskih jama.

Lokalitet „Đavolja Varoš“ je stavljen pod zaštitu države još 1959. godine, a 1995. godine je Uredbom Vlade Republike Srbije proglašen za prirodno dobro od izuzetnog značaja i stavljen u prvu kategoriju zaštite - SPOMENIK PRIRODE. Ukupno je zaštićeno 67 ha površine. Trenutno se kod vlade RS nalazi zahtev za zaštitu 1014 ha.

 

NASTANAK

Kameni stubovi su nastali delovanjem erozije na zemljište sastavljenog od rastresitog, ali čvrstog materijala na kome se nalazi kamenje veće veličine. Pre više miliona godina celo područje je bilo središte snažnih vulkanskih aktivnosti, o čemu i danas svedoče raznobojne stene u zaleđu stubova.

Međutim, pojava je nastala relativno kasno, čijem su nastanku najviše doprineli ljudi. Uništavajući šumu, otvorili su put razornom delovanju vode, pri čemu su krupni komadi stena štitili dublje i mekše slojeve zemlje od udara kišnih kapi i spiranja vodom. U toj prvoj etapi radom kiše i erozijom, urušava se zemljište, sem ispod stena, koje svojom težinom sprečavaju njegovo dalje osipanje.

Tako nastaju piramide i/ili kule. Kameni blokovi na vrhovima stubova služe kao kišobran, ali vodene bujice i dalje prolaze između figura, spiraju zemlju i čine da vremenom postaju sve više. Ta pojava spada u drugu etapu koja se sastoji u „finalnoj obradi“.

Naime, dejstvom prirodnih sila, piramide i kule se još više istanjuju, tako da na kraju ostaju pravilni stubovi sa kamenim kapama.

NARODNA VEROVANJA

U narodu su tokom proteklih vekova ispredene brojne legende o nastanku ovog jedinstvenog fenomena. Po jednom narodnom predanju reč je o skamenjenim svatovima, gde su ljudi po nalogu Nečastivog, rešili da po svaku cenu venčaju rođenog brata i sestru. Da se to ne bi dogodilo, umešala se Božija sila koja ih je sve okamenila i ostavila da svedoče da nijedan greh neće proći bez kazne.

Da je reč o mestu gde caruje mistika potvrđuju priče o crvenoj vodi, a zapravo je reč o vodi koja spira vegetaciju sa padine i koja je zbog primesa rude gvožđa crvenkaste boje. U ovom delu Srbije, u srednjem veku, bilo je mnoštvo rudnika gvožđa, o čemu svedoče i dva okna u neposrednoj blizini Đavolje varoši.

TURISTIČKI KOMPLEKS

Danas se Đavolja varoš nalazi unutar Turističkog kompleksa gde se nalazi više etno krčmi i ribnjaka kao i Prolom Banja i Lukovska Banja. Pored zemljanih kula koji su glavna atrakcija, nalaze se i okna saskih rudnika iz 13. veka, a mogu se videti i sa leve i desne strane.

Sasi su bili poznati kao vrsni rudari, te su ih srpski vladari iznajmljivali u većini starih rudnika na području Srbije. Staza dalje prolazi pored prvog izvora mineralne vode - Crvenog vrela, i dalje vodi do prvog vidikovca sa kojeg se vide zemljane figure. Desno od prvog vidikovca, nalazi se i drugi viši vidikovac. Najbliže što se može prići figurama su upravo ova dva vidikovca, koja gledaju na zemljane figure, nastale uticajem erozije vode i vetra. Odatle se staza vraća nazad na polaznu tačku.

Staza prolazi još pored crkve Sv. Petke iz 13. veka (u fazi rekonstrukcije 2010). Do same Ćavolje varoši napravljen je asfaltni put, a sam turistički kompleks je elektrifikovan i prilagođen turistima. Do zemljanih kula dolazi se pešačenjem, a okolo zemljanih kula postavljeni su vidikovci sa kojih se posmatraju zemljine kule. Zemljane kule osvetljene su po tehnologiji led dioda sa 28 različitih boja.

Na 2 km od prirodnog spomenika Đavolja varoš, pored Žutog potoka, nalazi se etno krčma Dva ambara.